NAWR blog gan Rachel George

S’mai bawb?
Fy enw i yw Rachel ac rwy’n addysgu yn ysgol arbennig Maes y Coed, Bryn Coch, Castell-nedd. Mae gen i ddosbarth sy’n llawn o blant hyfryd yn eu harddegau ac sy’n caru’r celfyddydau bron â bod cymaint ag wyf innau. Myfi yw Hyrwyddwr Celfyddydau NAWR, ac rwy’n edrych ymlaen, gan obeithio, at weithio gyda rhai ohonoch yn y dyfodol. Felly, dyma fy neges Blog gyntaf. 42 mlwydd oed a dim ond yn awr yn dal i fyny! Meddyliais yr hoffwn drafod mater sydd yn agos at galonnau pob un ohonom.
Rheoli Perfformiad
Nawr, gwnaeth hynny dynnu eich sylw!
Faint ohonom sydd wedi eistedd yn wargrwm o flaen sgriniau ein cyfrifiaduron yn chwilio am y wers syml, ysbrydoledig honno ar gyfer ein gwersi rheoli perfformiad? Rydych chi’n gwybod y rhai – y math o wers sy’n ennyn diddordeb pob myfyriwr, pa beth bynnag yw ei allu a’i ddiddordebau. Ie, dyna’r un! Wel, gwnes innau eistedd yn union yr un modd.

Mae ein hysgol yn edrych ar bynciau a meysydd gwahanol bob tymor.Mathemateg oedd testun y tymor hwn …… rwy’n flin, ond syrthiais i gysgu am eiliad! Mae gan fy nosbarth anghenion gwahanol iawn, ac mae pawb ar lefel hollol wahanol, fel y rhan fwyaf o’ch myfyrwyr chi hefyd. Pan oeddwn yn yr ysgol, mathemateg oedd, yn fy marn i, un o’r gwersi mwyaf diflas erioed. Nid beth oedd yn cael ei addysgu oedd y broblem yn fy marn i, ond yn hytrach, sut yr oedd e’n cael ei addysgu. O fwrdd ysgrifennu, o flaen y dosbarth. Gwn fod dulliau addysgu wedi esblygu yn eithaf sylweddol ers hynny, ond mae mathemateg yn parhau i godi braw arnaf (ac eithrio arian – rwy’n hoff iawn o weithgareddau siopa!). Yr hyn a oedd ei angen arnaf oedd gwers fathemateg a oedd yn defnyddio fy nghryfderau ac yn ennyn diddordeb fy nysgwyr. Ac yn awr, dylwn ddweud wrthych, rwy’n gweithio ar linyn celfyddydau mynegiannol y cwricwlwm newydd i Gymru.

Felly, gwnes gofleidio fy Donaldson mewnol a phenderfynais i addysgu mathemateg (roeddem yn edrych ar batrymau) drwy gyfrwng cerddoriaeth. Roeddwn am i’m myfyrwyr fod yn gallu cydnabod patrwm syml mewn darn o gerddoriaeth. Gofynnais iddynt – “A oes gan gerddoriaeth batrwm?” Gwnaeth y myfyrwyr ateb yn syml “Oes” neu “Nac oes”. Yna, chwaraeais ddarn o “Uptown Funk” – a gofynnais iddynt ddod o hyd i batrwm rhythmig syml ynddo– a gwnaethant hynny – Mae ganddo guriad llinynnau da. Roedd pob myfyriwr yn tapio sawdl blaen neu yn clapio i’r rhythm. Gwnes gyfrif y rhythm gyda’n nhw, a gwnaeth pob un ohonynt ddarganfod ei guriad. Yna, gofynnais “a ydy hi’n bwysig bod gan gerddoriaeth batrwm?” Unwaith eto daeth rhai atebion “Ydy” a “Nac Ydy”, felly chwaraeais iddynt “Victims of Hiroshima” gan Penderecki – darn o gerddoriaeth iasol, arswydus sy’n codi dincod ar ddannedd. (Os ydych unrhyw bryd am greu awyrgylch brawychus, anghofiwch am Tubular Bells, mae’r darn hwn yn ei wneud bob tro!) Gwnaethom wrando ar wahanol ddarnau o gerddoriaeth a’u trafod, ac yna gwnaethom greu ein sgoriau graffig ein hunain, gyda phatrwm ailadrodd syml, a’u perfformio o flaen pawb er mwyn eu bod nhw’n gallu eu gwerthuso. Roedd y wers yn llwyddiant (a dweud y gwir, erbyn hyn, mae syniadau’r wers wedi cael eu cipio ar gyfer dosbarth arall!) ac rydym yn parhau i ddatblygu ein sgiliau patrwm mewn gweithgareddau celfyddydau mynegiannol eraill.

Mae meddwl am agweddau trawsgwricwlaidd y celfyddydau mynegiannol wrth ddatblygu cwricwlwm newydd wedi gwneud i mi adfyfyrio ar fy arfer. Yr wyf, erioed, wedi hoffi’r celfyddydau mynegiannol, pa beth bynnag eu ffurf, ac fel athrawes, credaf eu bod yn gryfder i’w ddefnyddio er mwyn datblygu gweddill y meysydd cwricwlwm. Rwyf wedi addysgu rhai cysyniadau anodd drwy gyfrwng y celfyddydau mynegiannol, er enghraifft, yr holocost, iawnderau sifil a hawliau plant. A dyma’r gwersi mae fy myfyrwyr yn eu cofio orau, gan ddysgu i ymdopi â’r emosiynau hyn a datblygu parch.

Mae’r celfyddydau mynegiannol hefyd yn cyflwyno gwers yn hollol drwy brofiad. A dyma’r profiadau sydd yn aros gyda’n myfyrwyr. Rwy’n cofio pan oeddwn yn yr ysgol, mai gweithgareddau, megis syrthio mewn cariad â lluniau Turner yn Oriel y Glynn Vivian pan oeddwn yn 9 mlwydd oed, gwibdaith i Tsieina pan oeddwn yn 14, teithiau gyda’r gerddorfa a mynd allan gyda’m llyfr braslunio a thynnu llun yn yr awyr agored, a wnaeth ennyn fy niddordeb ar lefel bersonol, ac mae wedi aros gyda mi tan heddiw.

Yn y byd sydd ohoni, gyda chyllid yn cael ei dorri, prin iawn yw’r fath gweithgareddau mewn ysgolion, ac yn aml iawn, pynciau’r celfyddydau mynegiannol sy’n dioddef. A nhw hefyd yw’r cyntaf i weld y gostyngiadau ariannol. Ond mae Cyngor Celfyddydau Cymru wedi dod i’n hachub, ac maent yn cynnig grantiau hyd at £25k i weithio ar y cyd gydag artistiaid, gan edrych ar arfer cynaliadwy mewn ysgolion. Mae ganddynt hefyd gyllid ‘Ewch i Weld’ a gallwch wneud cais am hyd at 90% o gost taith i’r theatr neu ddigwyddiad celfyddydau. Manteisiwch ar y cyfle hwn! Ewch amdani!
Dechreuwch gan roi profiadau celfyddydol i’ch myfyrwyr yn yr ystafell ddosbarth, ac yna, cymerwch y cam nesaf. Ewch â nhw i orielau a theatrau, dangoswch iddynt yr hyn sydd ar gael. Cysylltwch â gweithwyr proffesiynol ein diwydiannau, a’u gwahodd. Ffoniwch Hyrwyddwr Celfyddydau cyfeillgar am gymorth a chyngor. Cynorthwywch ein myfyrwyr er mwyn iddynt gael y profiadau sydd eu hangen arnynt i ddechrau gwneud cysylltiadau rhwng y pynciau, er mwyn sicrhau nad ydynt yn cael eu rhoi mewn blychau, ond yn hytrach, yn sylweddoli bod y rhain yn gorgyffwrdd â’i gilydd. Y cysylltiadau hyn a’r gallu i weld cysylltau sy’n bodoli rhwng pynciau yw’r pethau y mae cyflogwyr yn chwilio amdano. Cymerwch risg, anogwch ein myfyrwyr i gymryd risg, cofleidiwch y cwricwlwm newydd ac addysgwch drwy gyfrwng y celfyddydau. Mae mathemateg a cherddoriaeth yn mynd law yn llaw. Yr wythnos wedyn, gwnes ddychwelyd at batrymau, mewn cyd-destun gwahanol. Roedd fy myfyrwyr yn gallu cofio’r patrymau a wnaed ganddynt, ac yna gwnaethant batrymau mwy cymhleth. Pawb yn llwyddo! Cysylltau wedi’u gwneud. Drwy ddefnyddio profiadau ymarferol, roedd fy myfyrwyr yn gallu cydnabod patrymau mewn darn o gerddoriaeth a throsglwyddo’r wybodaeth honno i feysydd eraill.

Fel dywedodd Steve Jobs “Dim ond cysylltu pethau yw creadigedd”. Ewch amdani gan gynorthwyo myfyrwyr i wneud cysylltau er mwyn iddynt ddatblygu’n feddylwyr creadigol cyflawn.
Cofiwch “Mae creadigedd yn heintus, rhowch ef i rywun arall” – Einstein

Ysgrifennwyd y blog hwn gan Rachel George, Hyrwyddwr Celfyddydau ar gyfer y Rhwydwaith Celfyddydau ac Addysg: Canolbarth a Gorllewin Cymru Ysgrifennwyd y blog yn wreiddiol yn Saesneg. Mai 2017